SPIS TREŚCI
I. Wstęp
1. Przyczyny degradacji biosfery
2. Wpływ techniki i technologii
3. Eksplozja demograficzna rodzaju ludzkiego
II. Zagrożenia biosfery
4. Globalne zagrożenie biosfery
4.1. Przyczyny zmian klimatu
4.1.1. Przyczyny kosmiczne
4.1.2. Przyczyny natury ziemskiej
4.1.3. Antropogeniczne zmiany klimatu Ziemi
4.2. Globalne ocieplenie
4.3. Zagrożenia związane ze wzrostem poziomu mórz i oceanów
4.3. 1. Zagrożenie Bałtyku
4.4. Wpływ zmian klimatu na rolnictwo i leśnictwo
4.4.1. Rolnictwo
4.4.2. Leśnictwo
4.5. Wpływ zmian klimatu na zasoby wodne
5. Ozon stratosferyczny i jego zagrożenia i konsekwencje
5.1. Wpływ działalności człowieka na ozonosferę
5.1.1. Związki chloru i bromu
5.1.2. Loty samolotów na dużych wysokościach w atmosferze
5.1.3. Wybuchy nuklearne
5.1.4. Zmiany stężenia dwutlenku węgla
5.1.5. Stosowanie nawozów sztucznych
6. Promieniowanie UV
6.1. Wpływ nadfioletu na organizm człowieka
6.2. Przypadki korzystnego wpływu nadfioletu na organizm człowieka
6.3. Wpływ nadfioletu na rośliny
6.4. Środki zaradcze
7. Degradacja ekosystemów i niszczenie biosfery
7.1. Degradacja świata roślin
7.2. Niszczenie lasów tropikalnych
7.3. Gospodarka zasobami zwierzęcymi na przykładzie łowiectwa
7.3.1. Łowiectwo jako dział gospodarki narodowej
7.3.2. Szkody powodowane przez zwierzynę w lasach i na polach
7.3.3. Skrajne przypadki nierozumnego tępienia zwierząt
7.4. Zagrożenie pożarami
7.5. Modyfikacje biocenoz
7.5.1. Antropogeniczne zmiany stosunków wodnych
7.5.1.1. Retencja
7.5.1.2. Odpływ
7.5.2. Osuszanie ekosystemów bagiennych
7.5.3. Degradacja powierzchni rolniczej
7.5.4. Zaburzenia w ekosystemach na przykładzie Tamy Asuańskiej
7.6. Zagrożenia mórz i oceanów a rybołówstwo
7.6.1. Zagrożenie mórz produktami ropopochodnymi i substancjami radioaktywnymi
7.6.1.1. Zanieczyszczenia mórz produktami ropopochodnymi
7.6.1.2. Zanieczyszczenia mórz substancjami radioaktywnymi
7.6.2. Wyniszczanie bogactw oceanicznych
7.6.3. Problem trwałych i ciągłych połowów
7.6.4. Degradacja ekosystemów raf koralowych
7.6.5. Niszczenie namorzynów
8. Ograniczenia zasobów biosfery
8.1. Ograniczenia energetyczne
8.1.1. Źródła nieodnawialne
8.1.2. Źródła odnawialne
8.1.3. Scenariusze proponujące zmianę kierunków polityki energetycznej
8.2. Ograniczenia zasobów żywności
8.3. Ograniczenia zasobów wodnych
8.4. Ograniczenia zasobów mineralnych
8.5. Ograniczenia ekonomiczne
8.6. Straty spowodowane degradacją środowiska w Polsce
8.6.1. Zdrowie człowieka
8.6.2. Rolnictwo i leśnictwo
8.6.3. Majątek i surowce
8.6.4. Gospodarowanie zasobami wodnymi
8.6.5. Degradacja gleby i powierzchni Ziemi
8.6.6. Struktura strat
III. Degradacja środowiska
9. Zanieczyszczenie atmosfery
9.1. Aerozole i pyły atmosferyczne
9.1.1. Pierwiastki śladowe w powietrzu
9.1.2. Azbest
9.2. Składniki gazowe
9.2.1. Para wodna
9.2.2. Dwutlenek węgla Co2
9.2.3. Tlenek węgla
9.2.4. Dwutlenek siarki
9.2.5. Metan
9.2.6. Tlenki azotu
9.2.7. Amoniak
9.2.8. Ozon
9.2.8.1. Ozon stratosferyczny
9.2.8.2. Ozon troposferyczny
9.2.9. Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne
9.2.10. Formaldehyd
9.3. Wpływ zanieczyszczeń atmosfery na ekosystemy
9.4. Ocena zanieczyszczenia powietrza w Polsce po 1989 roku
9.4.1. Aktualna ocena zagrożenia powietrza atmosferycznego
9.4.2. Porównanie Polski z państwami OECD (1995)
9.4.3. Smog zimowy, letni i alarmy smogowe
9.4.4. Wpływ skażonego powietrza na zdrowie człowieka
10. Zagrożenia gleb
10.1. Zmiany fizyka-chemiczne gleb
10.1.1. Zakwaszenie gleb
10.1.2. Glin – nowa trucizna w Środowisku i zagrożenie zdrowia
10.1.3. Wpływ zakwaszenia na możliwości produkcji roślinnej
10.2. Zagrożenia pierwiastkami śladowymi
10.2.1. Przegląd niektórych pierwiastków śladowych
10.2.2. Rekultywacja gleb skażonych jonami metali ciężkich
10.2.3. Ocena przydatności zanieczyszczonych agrocenoz do produkcji roślinnej
10.3. Pozostałości chemicznych środków ochrony roślin
10.4. Wpływ pyłów i gazów przemysłowych na organizmy glebowe
10.5. Wpływ zabiegów w gospodarce leśnej na faunę glebową
10.5.1. Gospodarka zrębowa
10.5.2. Trzebież
10.5.3. Nawożenie
10.5.4. Insektycydy w lasach
10.5.5. Fungicydy
10.5.6. Herbicydy
10.5.7. Melioracje i rekultywacje siedlisk
10.6. Erozja
10.6.1. Erozja wodna
10.6.2. Erozja wietrzna
10.7. Zasolenie
10.8. Pustynnienie
10.9. Przeciwdziałanie pustynnieniu i suszom w Polsce
11. Ochrona wód
11.1. Zanieczyszczenie wód
11.1.1. Zanieczyszczenia biologiczne
11.1.2. Zanieczyszczenia chemiczne
11.1.2.1. Kwaśne deszcze
11.1.2.2. Pierwiastki śladowe
11.1.2.2.1. Rtęć
11.1.2.2.2. Ołów
11.1.2.2.3. Kadm
11.1.2.2.4. Miedź
11.1.2.2.5. Cynk
11.1.2.3. Związki organiczne
11.1.2.3.1. Związki chlorowcoorganiczne
11.1.2.3.2. Pestycydy
11.1.2.3.3. Detergenty
11.1.2.3.4. Polichlorowane bifenyle (PCB
11.1.3. Zanieczyszczenia termiczne
11.2. Badania czystości wód i ścieków
11.3. Oczyszczanie ścieków
11.4. Pierwiastki pokarmowe
11.4.1. Azotany
11.4.2. Fosforany
11.5. Eutrofizacja wód
11.6. Aktualna sytuacja i tendencje
11.7. Aktualna ocena ochrony wód
11.8. Wpływ skażonych wód na zdrowie człowieka
12. Hałas i wibracje
12.1. Znaczenie hałasu w środowisku zurbanizowanym
12.2. Wzrastający wpływ hałasu
12.3. Wpływ hałasu na słuch człowieka
12.4. Dźwięki podsłyszalne i nadsłyszalne
12.5. Hałas w mieście
12.6. Walka z hałasem
13. Problem odpadów
13.1. Odpady komunalne
13.1.1. Wysypiska
13.1.2. Spalarnie
13.1.3. Kompostownie
13.1.4. Wykorzystanie odpadów jako surowców wtórnych
13.2. Odpady przemysłowe
13.3. Odpady niebezpieczne
13.4. Stare składowiska odpadów
13.5. Ocena efektów ekologicznych
14. Wpływ promieniowania na środowisko
14.1. Promieniowanie elektromagnetyczne
14.2. Areojony
14.3. Promieniowanie jonizujące
14.3.1. Radioaktywne skażenie środowiska
14.3.2. Zagrożenie związane z energetyką jądrową
14.3.3. Szkodliwość promieniowania dla organizmu człowieka
14.3.4. Kontrowersje wokół energetyki jądrowej
14.3.5. Katastrofa w Czarnobylu
IV. Gospodarowanie zasobami ożywionymi
15. Ekologiczne problemy w rolnictwie
15.1. Gospodarka żywnościowa a środowisko
15.2. Najeźdźcy i eksplozje ekologiczne
15.3. Blaski i cienie chemicznej ochrony roślin
15.4. Ekologiczne aspekty nawożenia mineralnego
15.5. Biologiczne metody ochrony roślin
15.6. Metody integrowane (sterowanie populacjami owadów)
15.7. Problemy hodowli zwierząt
15.8. Rolnictwo w drodze do trwałego i zrównoważonego rozwoju
15.8.1. Rolnictwo konwencjonalne i ekologiczne
15.8.1.1. Rolnictwo konwencjonalne
15.8.1.1.1. Rolnictwo ekstensywne
15.8.1.1.2. Rolnictwo intensywne
15.8.1.1.3. Rolnictwo integrowane
15.8.1.2. Koncepcja rolnictwa ekologicznego
15.9. Rolnictwo polskie a ochrona jakości wody
15.10. Promowanie trwałego i zrównoważonego rozwoju rolnictwa i wsi
16. Lasy, ich zagrożenia i rola w biosferze
16.1. Rola lasów w biosferze
16.2. Gospodarka leśna, jej zagrożenia i perspektywy
16.3. Leśnictwo polskie na tle innych krajów europejskich
16.4. Prośrodowiskowe prawo leśne i monitoring lasu
16.5. Niektóre ujemne aspekty w gospodarce leśnej
16.6. Polska droga do trwałego i zrównoważonego rozwoju leśnictwa
16.7. Krajowy program zwiększania lesistości
V. Ochrona przyrody
17. Ochrona przyrody
17.1. Ochrona biologicznej różnorodności
17.1.1. Polskie działania dla ochrony biologicznej różnorodności
17.2. Zasoby genetyczne i banki genów
17.3. Zasady ochrony przyrody na Świecie
17.4. Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt
17.5. Zagrożenie roślin i zwierząt
17.6. Ochrona ekosystemów
17.6.1. Parki narodowe
17.6.2. Rezerwaty przyrody
17.6.3. Parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu
17.6.4. Obszary chronionego krajobrazu
17.6.5. Ochrona gatunkowa
17.6.6. Indywidualna ochrona
17.7. Zielone Płuca Polski
VI. Problemy energii i wynikające z nich zagrożenia
18. Problemy energii i wynikające z nich zagrożenia
18.1. Ważniejsze źródła energii i ich znaczenie w Środowisku
18.1.1. Ropa naftowa
18.1.2. Gaz ziemny
18.1.3. Węgiel
18.1.4. Energia atomowa
18.1.5. Źródła energii odnawialnej
18.2. Potrzeby zwiększania wydajności wykorzystania energii
18.2.1. Transport
18.2.2. Gospodarka komunalna
18.2.3. Handel
18.2.4. Przemysł
18.2.5. Rolnictwo
18.3. Problemy krajów Europy Centralnej i Wschodniej ze szczególnym uwzględnieniem Polski
18.4. Przyczyny nadmiernej energochłonności gospodarki polskiej
VII. Urbanizacja i transport
19. Urbanizacja
19.1. Warunki ekologiczne w środowisku miejskim
19.2. Ochrona powietrza
19.3. ochrona wód
19.4. Hałas w środowisku miejskim
19.5. Wyciszanie źródeł hałasu
19.6. Zieleń miejska
19.7. Zoocenozy w środowisku miejskim
19.8. Zagadnienia ochrony gleb w środowisku miejskim
19.9. Problem odpadów w mieście
19.10. Warunki życia w miastach a zdrowie człowieka
20. Transport
20.1. Poziom techniczny parku pojazdów i maszyn oraz zaplecza technicznego
20.2. Zagrożenie środowiska przez transport lądowy
20.3. Konieczność rozwoju komunikacji publicznej
20.4. Konieczność ograniczania szkodliwego wpływu motoryzacji na środowisko i na człowieka
20.5. Działania mające na celu zmniejszenie zagrożeń powodowanych przez transport kołowy
20.5.1. Zagrożenia atmosfery wynikające ze spalania przez silniki paliw płynnych
20.5.2. Poszukiwania paliw alternatywnych korzystniejszych z punktu widzenia ochrony środowiska
20.5.3. Modyfikatory paliw
20.6. Ekologiczna ocena zalet i wad transportu kolejowego i samochodowego
20.7. Konsekwencje transportowo-środowiskowe przystąpienia Polski do struktur europejskich
VIII. Strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju
21. Strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju
21.1. Prawo ekologiczne
21.2. Kontrola przestrzegania prawa
21.3. Gospodarka przestrzenna
21.4. Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ)
21.5. Mechanizmy ekonomiczne
21.6. Edukacja ekologiczna ze szczególnym uwzględnieniem szkolnictwa wyższego
21.7. Ekoturystyka
21.8. Niektóre działania nowoczesnej inżynierii środowiska
22. Polityka ekologiczna państwa
22.1. Energia
22.2. Szkolnictwo i gospodarka żywnościowa
22.3. Leśnictwo
22.4. Ekorestrukturyzacja przemysłu
22.5. Ochrona wód
22.5.1. Złagodzenie deficytów czystej wody oraz poprawa jej jakości
22.5.2. Polityka rządu w gospodarowaniu zasobami wodnymi
22.6. Ochrona powietrza
22.7. Odpady i opakowania
22.8. Transport
22.9. Bezpieczeństwo ekologiczne
IX. Współpraca międzynarodowa
23. Międzynarodowa współpraca dla ochrony biosfery
23.1. Udział Polski we współpracy międzynarodowej
23.1.1. Konwencja w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości
23.1.2. Antropogenne zmiany klimatu Ziemi
23.1.3. Ochrona warstwy ozonowej
23.1.4. Zanieczyszczenie Morza Bałtyckiego
23.1.5. Odpowiedzialność i odszkodowania za międzynarodowe szkody w środowisku
23.1.6. Transgraniczne przemieszczanie odpadów niebezpiecznych
23.1.7. Ochrona przyrody
23.1.8. Konwencja o biologicznej różnorodności
23.2. Współpraca z unią Europejską
23.2.1. Niemcy
23.2.2. Republika Czeska
23.2.3. Republika Czeska i Republika Słowacji
23.2.4. Ukraina, Białoruś, Litwa i Rosja
23.3. Współpraca regionalna
23.3.1. Tlenki siarki
23.3.2. Lotne związki organiczne
23.4. Pomoc zagraniczna dla Polski
23.4.1. Ekokonwersja
23.5. Ocena efektów ekologicznych
X. Zakończenie
Słowniczek
Spis tabel i rysunków
Podziękowania
Piśmiennictwo
lndeks